Joomla Free Template by FatCow Hosting

Donderglas, ook stormglas of waterbarometer demonstratie

donderglas = waterbarometer = stormglas

Een donderglas, stormglas, baroscoop of waterbarometer is een klassiek instrument dat vaak aan boord werd gebruikt voor een inschatting van de actuele luchtdruk. Daling van de luchtdruk vormt vaak een voorbode van storm. En met storm op komst kon je maar beter gauw een haven opzoeken. 

 

Niveau

:

Mavo 2/3/4, Havo 2/3, VWO 2/3
Havo 4/5, VWO 3/4

Links

:

http://www.meteoew.nl/‚Äč

Kijk eens goed naar de vorm van een donderglas. Het heeft de vorm van een theepot alleen: met een luchtdicht afgesloten deksel. De luchtbel boven de vloeistof zit opgesloten en vormt zodoende een gasveer. Als de luchtdruk stijgt, wordt de gasveer samengedrukt en daalt de hoogte van de vloeistof in de tuit. Als de luchtdruk daalt, ontspant de gasveer zich en kan komt het water in de tuit omhoog. Het water kan zelfs uit de tuit komen en overstromen.

Erg nauwkeurig is een donderglas niet! Een donderglas is temperatuurgevoelig, de vorm is niet cilindrisch waardoor volumeveranderingen niet-liniair zijn, hij kan overstromen waardoor de inhoud verandert en er staan normaal gesproken geen maatstreepjes op. Je moet een donderglas daarom niet zien als een meetinstrument maar als een indicator. Een indicator geeft geen exacte waarde, maar een aanwijzing.

Hoe demonstreer je de werking van een donderglas?

Doorgaans slaat het weer niet snel genoeg om om in één lesuur tijd de verandering van een donderglas te laten zien. Daarom gebruik ik als hulpstuk een spuit met een slangetje. Met de spuit en het slangetje kan ik de druk in de tuit van het donderglas handmatig variëren.

donderglas waterbarometer stormglas demonstratie met behulp van spuit

donderglas waterbarometer stormglas demo 4De geschiedenis van het donderglas (bron: Meteo Enschede West)

De waterbarometer uit het begin van de 17` eeuw was zeer populair. Het is net een klein theepotje maar dan zonder deksel, het is aan de bovenkant dicht.
Net als de barometer geeft het donderglas luchtdrukverschillen aan. Menig VOC schip had een donderglas aan boord, uit die tijd kwam ook het gezegde gedonder in de glazen. Dit kwam mede door een laag drukgebied, het komt wel eens voor dat het water boven uit het tuitje komt maar dan is de luchtdruk wel erg laag.
Op het tuitje zie je ook wel eens streepjes staan. Als u zelf zo`n donderglas in huis hebt, dan kunt u ongeveer de luchtdruk bepalen.
Vooral oude en antieke donderglazen zijn een lust voor het oog er zitten van allerlei versieringen op of aan het donderglas. Onder het donderglas zit meestal een schaaltje om het water dat bij lage luchtdruk uit het tuitje komt op te vangen.
Door de uitvinding van de doos barometer (Aneroïde barometer) verdween het donderglas van het toneel omdat deze niet goed af te lezen was en niet zo nauwkeurig werkte als de doosbarometer.

Mocht u er een sport van willen maken van het aflezen van het donderglas in vergelijking met de gewone barometer, dan wens ik u veel oefenplezier. Maar houd dan wel de temperatuur constant. Hoe lastig dat ook moge zijn.

De werking van het donderglas (bron: Meteo Enschede West)

Het donderglas is voor ongeveer tweederde gevuld met water. Het is een eenvoudig instrument. De werking is als volgt.
In dit instrument zit gekleurd water.
In principe werkt het donderglas hetzelfde als de doosbarometer alleen moeilijker afleesbaar. Het is een waterbarometer. Als de luchtdruk hoog is, wordt het water in het tuitje omlaag gedrukt> het water in de pot komt dus omhoog. De lucht in de pot wordt een beetje samengeperst. U moet er dus voor zorgen dat je het donderglas zo vult met water dat boven in de pot een onderdruk ontstaat even kantelen wil ook wel eens helpen.
Anders kan het water bij een hoge luchtdruk niet stijgen (waar lucht zit kan geen water zitten). Bij een lage luchtdruk werkt het water weer omgekeerd dan staat het hoger in het tuitje en lager in de pot, het wil wel een voor komen dat het water zo hoog in het tuitje staat dat het erover heen loopt, maar dan is de luchtdruk wel erg laag.
Pas op: De waterbarometer is wel temperatuursgevoelig. Maar als het donderglas bij u in de huiskamer hangt waar de temperatuur een beetje constant is, dan heeft u geen grote afwijkingen.

  • Langzaam stijgen van het water in de tuit
    Naderende storm, mits hij niet van richting verandert, kan hij binnen 8-24 uur opsteken.
  • Snel stijgen van het water in de tuit
    Een storm nadert of is al in de buurt. Als dit weer van richting verandert dan zal het water weer snel dalen.
  • Het water loopt uit de tuit
    De storm nadert snel en kan elk moment losbarsten.
  • Het snel dalen van het water in de tuit.
    De storm is bijna voorbij.
  • Het water staat mooi constant in het midden van het tuitje
    Mooi en bestendig weer.

Leuk alternatieven voor donderglas: the Weather Frog en the Bottle barometer.

 

Hits: 7219
Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Andere websites

Helaas, ik heb het ei van Columbus niet uitgevonden. Er zijn meer websites als PhysicsExperiments.org:

Doel

Physicsexperiments.org wil docenten en TOA's Natuurkunde inspireren. Physicsexperiments.org is een verzameling Natuur­kunde Experimenten. Welk experiment, simpel of gecompliceerd, verdient aandacht.

Vind je mijn initiatief positief en wil je een bijdrage leveren? Graag!!! Ik sta altijd open voor nieuwe ideeën, voor verbeteringen, aanvullingen en hulp bij vertaling.

Je collega-TOA